Idealisme

In Netwerk presenteerde Wouter Bos zich als kandidaat-fractievoorzitter voor de PvdA. Opmerkelijk genoeg was hij "vergeten" dat de kandidaatstelling pas na Prinsjesdag zou plaatsvinden. Opmerkelijk, omdat ook ik als zwevende kiezer ter linkerzijde toch ook al lang wist van deze afspraak. Wel handig natuurlijk, want je bent verzekerd van volop publiciteit zonder tegenkandidaten.

En daarmee is meteen mijn twijfel geboren. Wouter Bos is vooral sympathiek en handig. Maar wat ik mis, is het pure idealisme. Natuurlijk, hij noemt Joop den Uyl als zijn grote voorbeeld, maar bij alle interviews met Bos die ik tot nu toe gezien en gelezen heb, komt hij vooral handig over. En wat je ook van Den Uyl vindt, een mediawonder was hij niet. Maar in tegenstelling tot bij Bos, kwam bij Den Uyl uit elke porie het idealisme.

Blijkbaar is het ons zo goed gegaan in de afgelopen twintig jaar, dat dat idealisme hoe langer hoe meer verdwenen is uit de politiek. Politiek is steeds meer een spelletje geworden, waar de handigste en meest mediagenieke kandidaat er met de prijzen vandoor gaat. En dat vind ik eigenlijk knap eng.

Wanneer iemand idealen heeft, een wereldbeeld waarin zoveel mogelijk mensen een aanvaardbaar niveau van leven hebben, heeft 'ie bij mij al een flinke voorsprong. En voor de duidelijkheid: idealisme ter rechterzijde is wat mij betreft geen contradictio in terminis. Sterker nog: ik heb liever te maken met iemand met rechtse (conservatieve-of-hoe-je-het-ook-wilt-noemen) denkbeelden boordevol idealisme en respect voor andermans mening dan met een dogmatische figuur ter linkerzijde met een misplaatste morele superioriteit. Wat is vooral wil zien is passie. Niet een passie uit rancune of eigenbelang, maar een passie om een oprecht wereldbeeld te realiseren.

En dat is nou net wat ik mis bij Wouter Bos. Hij spreekt de passie uit, verwijst ook naar Joop de Uyl - die waarschijnlijk niet meer in het huidige politieke klimaat zou passen, maar wel het idealisme had - maar je voelt de passie niet. Er zal best enige mate van idealisme aanwezig zijn, maar op de een of andere manier lijkt hij teveel van politieke spelletjes te houden. Woordspelletjes. Tactische spelletjes. Hij lijkt niet oprecht boos te kunnen worden, zoals anderen dat wel kunnen en konden.

Jan Marijnissen, Agnes Kant, Femke Halsema, Jeltje van Nieuwenhoven, maar ook Hans Dijkstal, Jan de Koning en Gert Schutte. Mensen die woest kunnen en konden worden als het fatsoen met voeten werd getreden, ook als een tactisch spelletje misschien meer politiek voordeel zou kunnen opleveren. Bijvoorbeeld Dijkstal, die het vertikte mee te doen aan de schreeuwerige toon van de jongste verkiezingscampagne.

Maar om de een of andere reden zijn wij, de kiezers in 2002, meer geinteresseerd in mediagenieke koppen, in gladde praatjes, in makkelijke oplossingen en in afrekeningen. De verzuiling gaat niet terugkomen, maar betekent dat ook dat het idealisme niet langer de overhand zal kunnen hebben? Ik hoop van niet...