Dictatuur van de gemene deler
Wouter Bos heeft zich in een interview met Vrij Nederland uitgesproken voor een quasi-tweepartijenstelsel naar Engels model.
"Omdat de mensen hun vertegenwoordigers beter willen kennen." Leuk bedacht hoor, maar laat 'm dan wel eerlijk zijn: omdat hij dan hopman van een van de twee grote stromingen zal worden.
Alsof mensen in een districtenstelsel hun vertegenwoordiger wèl zullen kennen. Om te beginnen zal die vertegenwoordiger nog altijd semi-permanent in Den Haag verkeren. Daarnaast is het Engelse stelsel ook berucht om het parachuteren van favorieten van het partijbestuur via districten waar de overwinning al vrijwel vast staat.
Een niet te veronachtzamen risico is hem gelegen in de indeling van de districten: als je de streken waarin je tegenstander sterk is maar genoeg weet op te splitsen over districten waar je zelf sterk staat, dan worden je kansen vanzelf groter. Een rechtse partij zal steden dan bijvoorbeeld liefst zoveel mogelijk opsplitsen over omliggende forensendorpen, terwijl een linkse partij juist stadsranden wil laten overheersen over de omliggende dorpen. Kwestie van rekenen, nietwaar?
Weliswaar zal het niet zo bont worden als in Amerika, waar onlangs een een district werd gevormd door twee conservatieve enclaves te verbinden door een strook van enkele honderden meters breed en tientallen kilometers lang, maar onze politici zijn ook weer niet zulke heiligen dat ze de districten volgens zo zuiver mogelijke statistische principes zullen willen verdelen...
Het grootste bezwaar is en blijft echter dat de kleinere stromingen elke inspraak kwijtraken. Een conservatieve christen zal immers nooit op een linkse partij stemmen, een fervente socialist nooit op een rechtse partij. Die kiezers zullen nooit of te nimmer hun stem kunnen laten horen, domweg omdat ze electoraal niet interessant zijn: óf je hebt hun stem al, óf je krijgt hem toch nooit.
De electorale winst valt alleen in het midden te halen, zodat slechts middengroepen optimaal zullen kunnen profiteren van dit stelsel. Natuurlijk is dat ook nu al voor een flink deel het geval, maar in ieder geval kunnen partijen ter linker- en rechterzijde dienen als luis in de pels. Zo nu en dan de grote partij in de zij porren met nieuwe ideeën en stevige kritiek, zeg maar. Tot voor kort hadden we zelfs een middenpartij die die rol vervulde, maar D66 heeft zichzelf inmiddels min of meer overbodig gemaakt...
Bij een districtenstelsel profiteren alleen de grote partijen en daarmee de grotere electorale groepen. Die kleinere belangen zullen afwisselend veronachtzaamd en vertrapt worden.
Hopman Bos, u kunt wel gaan...
In principe ben ik het helemaal met je eens. Toch betekent het huidige systeem niet direct meer invloed voor de kleine stromingen. Wanneer hadden we voor het laatst klein rechts of klein links in de regering? Als ik het goed heb was dat in het vechtkabinet van Den Uyl. En ook daarvoor gebeurde dat erg weinig (DS'70 deel ik toch meer in bij de middenpartijen). Vorig jaar hadden we natuurlijk de LPF maar als tweede partij van het land was dat geen 'klein rechts' meer.
Het voordeel van een tweepartijenstelsel is dat de 'kleine groepen' in de nieuwe grote partij meteen zijn opgenomen en op die manier direct invloed kunnen uitoefenen op het te voeren beleid. Het is, zoals jij zegt, natuurlijk maar de vraag of er ooit intern bij de 'nieuwe partij' naar deze mensen geluisterd wordt of dat vertegenwoordigers van de kleine stromingen belangrijke posten kunnen bekleden. In het huidige systeem hebben ze echter ook weinig directe invloed. Ze laten zich horen in de Kamer en in de campagnes en kunnen wat spoeddebatjes aanvragen, maar niemand ligt echt wakker van Femke Halsema en Bas van der Vlies. Maar het blijft leuk om naar ze te luisteren....
Oops: "waar onlangs een een district werd gevormd" - maar dat terzijde.
Geen enkel systeem is optimaal, mijns inziens is het enige voordeel van het switchen van systeem dat iedereen weer even wakker wordt geschud. 'Het kan ook anders'. 'Goh, het vorige systeem was toch zo slecht nog niet.'
Overigens betekent een tweepartijensysteem niet dat er nog maar twee meningen zullen bestaan. Niet per se, althans. Binnen die partijen zullen discussies moeten zijn en verschillende fracties bestaan, zoals er ook binnen de huidige VVD en het huidige CDA progressieve en conservatieve groepen bestaan.
Ik vraag trouwens af in welke mate dit gefilosofeer kans maakt realiteit te worden. Ik denk niet dat het er snel van zal komen.
Ben het met je eens op de meeste punten.
Een tweepartijen-districtenstelsel geeft niet meer duidelijkheid maar wel meer strijd binnen de partijen. De keffertjes die wij nu kennen in de vorm van klein-links en klein-rechts zullen dan gemuilkorfd worden waardoor de grote blaffers de dienst gaan uitmaken.
Waarom niet geprobeerd meer direct contact met de kiezers te maken via de moderne media? En laat die ook meespelen in het politieke spel. Geef kiezers niet alleen één stem per vier jaar maar laat ze voortdurend meepraten en -beslissen. Hoe? Leuke opdracht voor politiek geïnteresseerde ict-ers.
@Geert: en die zijn er genoeg. Zie hier! ;)
Ik vrees dat een twee-partijenstelsel de regentencultuur binnen grote partijen alleen nog maar zal versterken. Bovendien hebben kleine partijen een goede signaleringsfunctie t.a.v. maatschappelijke problemen, staan zij dichter bij de kiezer en hebben zij de traditionele horzelfunctie. Ik zie helemaal niets in die ideeën van Bos.