Da's pas personeelsbeleid!
Op het Britse vliegveld Heathrow is een puinhoop ontstaan door een wilde staking. Oorzaak: de invoering van een tijdregistratiesysteem.
Laat dat nou net zijn waar ik me in het dagelijks leven mee bezig houd...
Wat is er precies gebeurd? De directie van British Airways besloot een tijdregistratiesysteem in te voeren en beging doodzonde nummer 1: ze lieten alleen horen dát er zo'n systeem ingevoerd zou gaan worden.
Gevolg: speculaties over wat er allemaal zou gaan gebeuren. Verhalen over personeel dat in rustige tijden naar huis gestuurd zou gaan worden en in drukke tijden langer zou moeten gaan werken.
In de praktijk wordt er een stuk genuanceerder omgegaan met tijdregistratiesystemen dan vaak gedacht wordt. Natuurlijk, een bedrijf met een nare cultuur zal zo'n systeem - net als allerlei andere systemen binnen het bedrijf - ook gebruiken om personeel onder druk te zetten, maar een "normaal" bedrijf zal een dergelijk systeem juist als administratief hulpmiddel gebruiken.
Geen Big Brother, geen systeem om mensen op te jagen. Dat laatste zal trouwens ook niet lukken: normaal gesproken registreert zo'n systeem alleen dát je binnen bent, niet wat je daar doet. In veel bedrijven zie je het zelfs gunstig uitpakken voor medewerkers, vooral wanneer ze zelf kunnen zien wat ze aan uren gemaakt hebben. Werknemers (èn werkgevers) worden zich bewust van het aantal uren dat ze overwerken. Er ontstaat daarmee een beter beeld van de knelpunten in de organisatie. Slechts op grotere schaal - niet op medewerkersniveau - zijn er efficiencyvoordelen te halen.
Zeker, veel medewerkers hebben een beeld als zou elke stap gevolgd worden. Maar in de praktijk zijn er legio bedrijven waar een klokkaart volstrekt geaccepteerd is, maar een badge of pasje, gekoppeld aan een computersysteem, moeilijk te verkopen is. Logica? Ik dacht het niet, er wordt feitelijk niets méér geregistreerd.
En dat terwijl we in het dagelijks leven met gsm's, pinpassen, ip-adressen en wat dies meer zij aan alle kanten te traceren zijn. Dáár hoor je zelden iemand over. Met een beetje bluf en kennis van de kanalen kun je heel wat informatie over mensen loskrijgen, dat is veel bedreigender dan domweg een piepje als je binnenkomt en een piepje als je weer weggaat. Je kunt er heel wat informatie uit samenstellen, maar uiteindelijk verstrek je zelf maar weinig gegevens en weet je bovendien zelf precies wanneer die gegevens verstrekt worden: op het moment dat je je pasje voor de lezer houdt...
Uit die hele staking bij BA kun je feitelijk dan ook maar één conclusie trekken: de leiding kan of wil geen informatie overbrengen op hun medewerkers. En dat heeft niets te maken met tijdregistratie...
Update: Verdere stakingacties zijn afgewend, nu British Airways heeft toegezegd dat de gegevens niet voor eventuele reorganisaties gebruikt zullen worden. Als ze dat nou meteen hadden gedaan, had dat 500 gecancelde vluchten gescheeld...
Hm, ik weet niet. Ik snap best dat je je vak verdedigt, maar juist omdát er zoveel al geregistreerd wordt, zou ik er ook niet graag aan willen. Anderzijds, op mijn werk wordt binnenkomst en vertrek ook geregistreerd, en dat ervaar ik niet echt als bedreigend, ook omdat het niet als zodanig wordt gepresenteerd, maar gewoon als sleutel om de deur te openen :-). Het heeft het voordeel dat je bij binnenkomst en vertrek kunt zien hoeveel mensen er binnen zijn, of je het alarm uit of aan moet zetten, dat soort dingen. En omdat mijn werkgever een ander is dan de eigenaar van het gebouw, voel ik me ook niet echt opgejaagd door mijn baas.
Maar als je altijd zonder gewerkt hebt, en er wordt er plotseling een ingevoerd, voel je je er niet gemakkelijk onder. Waaróm wordt het ingevoerd? Ze willen ons beter in de gaten houden! En dat is natuurlijk ook zo.
Hoe raar het ook klinkt, de grootste toepassing zit 'm in de gegevens op afdelings- en lokatieniveau: hoe zit 't met ziekteverzuim op een afdeling, hoe is de bezetting op een bepaalde dag? De basis is niet een *controle*systeem, maar een *administratief* systeem met bijvoorbeeld koppelingen aan salarissystemen, en dat maakt een heel groot verschil.
Als werknemer hoor je doorgaans op een bepaalde tijd aan het werk te zijn en een afgesproken aantal uren te werken. Dat heb je zelf zo afgesproken bij je arbeidscontract. Hoe soepel of star een werkgever met dat soort afspraken omgaat, is niet afhankelijk van een dergelijk systeem. Een werkgever met Big Brother-neigingen maakt om kwart voor negen even een rondje door het gebouw...
Bovendien zijn bedrijven zonder een dergelijk systeem tegenwoordig vergeven van de briefjes met parafen en stempeltjes die van de ene naar de afdeling gaan om dezelfde resultaten te bereiken.
Dat het efficiencyvoordelen heeft en in principe op termijn best wat arbeidsplaatsen zou kunnen schelen kun je een werkgever niet verwijten. Per slot van rekening moet die ook winst zien te maken om de boel overeind te houden.
En zoals gezegd: je wéét in dit geval wanneer je gegevens geregistreerd worden...
Je weet dat ik bepaald geen "law and order"-tiepje ben. Als ik steeds weer electronische politieagentjes zou moeten inrichten was me het plezier in het werk al een tijdje geleden vergaan. In de praktijk zie je dat er vaak veel soepeler met regels wordt omgegaan dan in een CAO is vastgelegd. Soms weet de baas dat nog niet, maar dan blijken in de praktijk vaak de soepele regels in een systeem terecht te komen, niet de regels van de baas... ;-)
Bij het systeem dat het bedrijf waar ik nu werk gebruikt, heb je je badge nodig bij iedere deur. Zo weet het systeem precies waar iedereen zich bevindt. Met name als dat is in de ruimte waar zich de toiletten en de koffie-automaat bevindt.
Maar je hebt helemaal gelijk, het ligt aan het bedrijf wat men met de gegevens doet.
Ik heb bij twee bedrijven gewerkt waar een tijdregistratiesysteem vrij uitgebreid gebruikt werd. Het ene bedrijf was een supermarkt, en inderdaad hier moest je je 'uitklokken' als je naar de WC of kantine ging. Je mocht per dag een aantal minuten op de wc doorbrengen zonder dat dit van je salaris ingehouden werd, zo coulant waren ze dan wel weer. Ik vond dit systeem toch heel verstikkend en vooral controlerend in plaats van administratief. Ik ben blij dat ik daar niet meer werk.
Bij het andere bedrijf kon je inklokken en uitklokken, als je naar binnen en buiten ging, maar niet als je naar toilet of kantine ging. Dit vond ik helemaal niet vervelend, alleen maar fijn. Zoals anderen ook al zeggen: je weet wie er binnen is, dat is handig/nuttig/veilig, en bovendien krijg je een beter zicht op overuren en verzuim. Je kreeg daar ook iedere minuut die je 'over' werkte terug, dat was de voor het personeel gunstige consequentie van het systeem.
Kortom, ik ben het met Eric eens dat zoals alle systemen ook dit systeem misbruikt kan worden, maar dat dat niet per definitie betekent dat het systeem slecht is. Toch ben ik door de ervaring bij de supermarkt wat huiverig geworden voor dit soort systemen, juist omdat ik wel zie hoe makkelijk je in een big brother omgeving terecht kunt komen.
Ik vind de vergelijking met andere privacygevoelige zaken zoals pinpasinformatie niet helemaal terecht, omdat het hier om een werkgever-werknemer relatie gaat. Een werkgever die behoorlijk wat macht over een werknemer heeft.
Lotte: er zijn heel wat werkgevers die toekomstige werknemers een stuk uitgebreider laten "screenen" dan wettelijk toegestaan is....
@ Eric: dat laatste lijkt mij geen argument. Dat is er eentje in de trant van "Er zijn landen waar ze je hand afhakken als je wat steelt." ;-)
Ongeveer 25 jaar geleden voerde ik op mijn kantoor (een groot advocatenkantoor) een tijdregistratie-systeem in, gekoppeld aan variabele werktijden. Niemand kwam meer te laat en iedere overwerkminuut werd betaald. Ik had veel vooroordelen te overwinnen, maar uiteindelijk werd het een succes. Tot ik na een fusie een heel ander kantoor moest overtuigen, waar wederzijdse argwaan een belangrijke drijfveer was in de dagelijkse omgang. Toch lukte dat ook, maar waren het de leidinggevenden die de meeste problemen hadden met het hele systeem.