Rechtszekerheid? Hier niet meer

Min of meer ongemerkt wordt sinds de aanslagen op de Twin Towers de rechtszekerheid volstrekt onder ons vandaan getrokken.

"Ja ho", zegt u nu. "Natuurlijk weet ik van Guantanamo Bay, van de Patriot Act I en II!"

Ja, dat is in het buitenland, maar wat dacht u van in het binnenland? De man die naar verluidt onze minister van Justitie is, Piet Hein Donner, staat te popelen om xtc-verdachten uit te leveren aan de VS - ook al is de manier waarop "aanwijzingen" worden verkregen in het kader van een plea bargain allesbehalve betrouwbaar.

Maar het is niet alleen Donner. Ook de vorige minister van Justitie, Benk Korthals in Paars-II, heeft flinke steken laten vallen. Sterker nog: zo'n beetje álle kabinetten en Kamerleden hebben zitten slapen in de afgelopen jaren. Het gevolg is dat er per 1 januari 2004 - inderdaad: over drie maanden al - iets van kracht wordt wat het Europees arrestatiebevel heet.
Op grond daarvan kunnen staten verplicht worden onderdanen op te pakken en uit te leveren aan een andere EU-lidstaat op grond van een arrestatiebevel dat door een justitiële autoriteit in dat andere land is uitgevaardigd. Logisch, toch? Zo kun je tenminste een moordenaar voor de rechter krijgen als vlucht naar een andere lidstaat.

Ja, mooi hoor. Maar waar blijft de rechtsbescherming? Die is door de achtereenvolgende kabinetten en Kamers volkomen veronachtzaamd. Er zijn nog wat kleine voorbehouden gemaakt, dat handelingen die elders als misdaden worden beschouwd maar hier worden gepleegd, geen uitlevering rechtvaardigen. Maar wat let een staat om als regel te stellen dat verkoop van softdrugs in Nederland aan iemand die het vervolgens mee de grens over neemt als drugssmokkel aan te merken?

Ja, maar dat zal de rechter toch niet laten gebeuren? Jawel, want de rechter mag alleen marginaal toetsen volgens de voorstellen. Dat wil zeggen dat de rechter niet inhoudelijk mag beoordelen, maar alleen mag beoordelen of het verzoek aan de regeltjes voldoet.

Ze zullen het toch wel voor uitzonderingen houden? Dat is nog maar de vraag. Het voorstel is dermate ruim geformuleerd dat het niet ondenkbaar is dat er in het land dat om uitlevering vraagt pas een rechter aan te pas komt als de uitgeleverde Nederlander eenmaal in de rechtbank zelf staat.
Diverse landen hebben uitgebreide voorbehouden geformuleerd maar Nederland, dat weer eens het braafste jongetje van de klas wil zijn, heeft daarvan geen gebruik gemaakt.

Kortom: Nederlanders worden blootgesteld aan buitenlandse detentieregimes, buitenlandse rechtspraak, buitenlandse rechtsbescherming en buitenlandse strafmaten. En de Nederlandse justitie roept dat dat nodig is vanwege de harmonisatie binnen Europa. Je had natuurlijk ook kunnen beginnen met de rechtspraak en rechtsbescherming, maar daar waren veel andere EU-landen niet voor te vinden.

Binnenkort moeten de voorstellen in de Tweede Kamer besproken worden. Wat dacht u, zouden de hardliners van CDA, VVD en LPF op het laatste moment gaan dwarsliggen? Het gemak waarmee de Kamer nu dierenactivisme - dus niet alleen de extreemste uitwassen - bijna per definitie onder "terrorisme" wil scharen biedt wat dat betreft weinig hoop. D66-parlementariër Lousewies van der Laan, die in haar vorige functie als Europarlementariër ook tegen het voorstel ageerde, probeert nog wat publiciteit te genereren.

Het lijkt me wat veiliger om voortaan maar helemaal geen juridische transacties meer af te sluiten met een ingezetene van een andere EU-lidstaat. Vakantie? Buiten de EU, zonder tussenstop...