Macht boven keuze

Eerder deze week gooiden de VVD-staatssecretarissen Schultz van Hagen en Rutten een balletje op over een fusie van de VVD met D66 en een deel van de Partij van de Arbeid. Lange tijd leek daar eigenlijk niets mee te gebeuren, maar vandaag kwam de Volkskrant met het bericht dat er bij VVD en D66 wordt gesproken over een dubbel lidmaatschap van die partijen.

Dit wordt gezien als een "doorbraak in de partijvernieuwing" door VVD-coryfee Ed Nijpels en D66-fractievoorzitter Dittrich. Toch blijft het merkwaardig dat dit initiatief uitgerekend uit de VVD komt. Wat ze nu voorstellen is in feite een Paarse partij, terwijl ze de afgelopen jaren de Paarse kabinetten met graagte als zondebok hebben gebruikt voor alles wat er in de afgelopen twintig jaren fout is gegaan en de komende twintig jaar nog fout zal gaan.

Er zijn weliswaar ook minder enthousiaste geluiden in de VVD, maar die komen van oud-bewindslieden als Wiegel en Bibi de Vries. Schult van Hagen en Rutte zijn juist de politici die worden gezien als de toekomstige leiders van de VVD en het zal dan ook geen toeval zijn dat juist zij met het voorstel voor een Paarse partij komen.

D66 zal weinig moeite hebben de overgebleven leden te overtuigen voor een overstap naar zo'n partij. Na de afgelopen verkiezingen hebben ze de kans om zich juist als de liberale partij te profileren laten liggen om vooral maar deel te nemen aan de regering, ook al is het de conservatiefste regering in decennia. Wie nu D66 nog steunt, moet op zijn minst weinig problemen hebben met zo'n vergaande samenwerking.

Daarnaast is D66 vanaf de oprichting een groot voorstander van het districtenstelsel in het kiesrecht en krijgt het vooralsnog van de coalitiegenoten de ruimte om met voorstellen voor daadwerkelijke invoering te komen. De ironie is dat een districtenstelsel per definitie gunstig is voor de grootste partijen, zodat D66 als een van de eersten van de huidige partijen zou verdwijnen. Aansluiting bij een grotere partij is dan ook een soort overlevingsstrategie die wordt opgeroepen door het eigen stokpaardje.

En de PvdA dan? Tja, Wouter Bos ziet zich als de enige man die de PvdA van de ondergang kan redden en bovendien heeft hij in een eerder stadium al kenbaar gemaakt dat hij een voorstander is van een tweepartijenstelsel naar Engels model. Wanneer Bos voldoende kans ziet om leider van zo'n partij te worden zal hij het zonder meer doen, vrees ik. In een partij die zo in verwarring is als de PvdA kun je alles voor elkaar krijgen als je maar vaak genoeg roept dat het een vernieuwing is.

Bos als de Nederlandse Blair in een stelsel met een slechts een keuze uit quasi-liberaal-conservatief en christelijk-conservatief. Wordt u daar vrolijk van? Ik niet.