Recht hebben en recht krijgen

Vandaag heeft het Amerikaanse Hooggerechtshof een lang verwachte uitspraak gedaan. Dat was bepaald geen uitspraak waar Bush en consorten blij mee zijn. Het Hoogegerechtshof heeft namelijk bepaald dat de gevangenen op Guantanamo Bay, die daar inmiddels zo'n twee en een half jaar vastzitten zonder vorm van proces, een beroep kunnen doen op het Amerikaanse recht.

De stelling van de Amerikaanse regering was dat ze ten eerste niet onder de Conventie van Genève zouden vallen omdat ze geen soldaten van een vreemde mogenheid waren en ten tweede dat ze niet onder het Amerikaanse recht vielen, omdat ze werden vastgehouden op de Amerikaanse basis Guantanamo Bay op Cuba. Guantanamo Bay was geen Amerikaans, maar Cubaans grondgebied, aldus de regering. Gezien de allesbehalve warme banden met Fidel Castro was dat een gelegenheidsargument dat iedereen doorzag, maar de regering Bush trok zich daar niets van aan.

Gevolg was echter wel dat de autoriteiten op Guantanamo Bay zich feitelijk aan geen enkele rechtsgrond hoefden te houden. Het is niet voor niets dat er nog vrijwel geen aanklachten geformuleerd zijn. De Amerikaanse autoriteiten zijn niet van plan de vermeende terroristen vrij te laten, maar ze domweg buiten gevecht gesteld te houden.

Daarmee werd echter iedere gevangene ook elke onafhankelijke uitspraak over zijn gevangenneming onthouden, waarmee deze gevangenen feitelijk zonder enige vorm van proces en zonder enig recht werden vastgehouden. Het Hooggerechtshof heeft na een weg langs diverse rechtbanken lange tijd nu in hoogste instantie besloten dat ook met grote vrijheden voor de president geen sprake kan zijn van een rechteloze positie voor de gevangenen. De gevangenen kunnen een beroep doen op het Amerikaanse recht en moeten derhalve ook toegang hebben tot procedures bij die rechtbanken.

Rest er nog één probleem: als je gevangene op Guantanamo Bay bent, wordt je identiteit niet vrijgegeven door de autoriteiten aldaar. Kortom, je bestaat pas officieel wanneer een burger of hulporganisatie kan aantonen dat je daar zit. Het recht om te procederen kun je wel hebben, maar wanneer je bestaan aldaar wordt ontkend ben en blijf je afhankelijk van de partij die je gevangen houdt. Laten we hopen dat ook daar verandering in komt. Na twee en een half jaar zou dat zo langzamerhand wel eens mogen.

JP de MP, Henkie Kamp en Jaapje de Hoop Scheffer willen graag aardig gevonden worden door Bush. Van hen hoeven deze gevangenen het niet te hebben. Al twee en een half jaar niet.