De verfletsing van de PvdA

In de aanloop naar het congres waarin de PvdA een nieuw beginselprogramma zou aannemen, was er in de media opeens het een en ander te doen over de discussie binnen de PvdA.

Paul Kalma, directeur van het wetenschappelijk bureau van de PvdA, liet horen dat hij niet blij was met het gebrek aan discussie binnen de partij. Fractievoorzitter Wouter Bos was er als de kippen bij om het om te draaien en Kalma alleen verantwoordelijk te stellen voor het gebrek aan discussie. Dat zou immers uitgelokt moeten worden door een wetenschappelijk bureau. Een dag later kwam Ruud Koole, het trouwe keffertje van Wouter Bos, dat nog dunnetjes overdoen. De discussie die Kalma wilde losmaken was alweer in de kiem gesmoord.

Tegelijkertijd liet Bos vorige week weten dat hij tegen de grondwetswijzging was die de gekozen burgemeester mogelijk moest maken. Merkwaardig, want enige tijd geleden gebruikte Bos het machtswoord om zijn fractie ertoe te bewegen die grondwetswijziging wèl te accepteren. Achteraf roept Bos dapper over een leermoment, maar erg oprecht komt dat niet over. Per slot van rekening heeft hij zijn fractie inmidde3ls zover gekregen vóór het voorstel te stemmen en komt Bos alleen voor de vorm nog even zeggen dat hij eigenlijk toch wel naar zijn leden had moeten luisteren. Ja, zo kan ik het ook.

Het beginselprogramma is van hetzelfde laken een pak. Natuurlijk, het beginselprogramma uit 1977 stond nog bol van de rooie retoriek, dus enige modernisering kan geen kwaad. Maar inmiddels lijkt Bos zelfs van de term sociaal-democratie af te willen. Gezien zijn bescheiden opstelling in De Volkskrant ("Blair begon ook pas op zijn 39e met zijn hervormingsbeleid") ziet Bos zich als de redder van links, maar dan wel op Labour-wijze. Met andere woorden: principes zijn lastig, machtspolitiek met een flinterdun laagje ethiek is wel zo makkelijk.

Bos lijkt daarin eng veel op Balkenende. Beiden gebruiken heel veel grote woorden, maar vermijden angstvallig concrete uitspraken waar ze later nog op aangesproken kunnen woorden. Balkenende lijkt onmachtig te zijn die grote woorden te vertalen naar concrete situaties, Bos gaat dat opzichtig uit de weg. Ik weet niet wat ik erger vind, eerlijk gezegd.

Bos is alleen maar bezig de juiste standpunten in te nemen voor de macht, enig wereldbeeld lijkt daaraan niet ten grondslag te liggen. De PvdA staat in de peilingen op 52 zetels, dus niemand durft hem te bekritiseren. Maar door deze opstelling is Bos wel bezig zijn partij om te vormen tot een soort middenpartij waar niemand zich een buil aan kan vallen. Aan het D66 van voor Balkenende-II hebben we kunnen zien dat dat geen zoden aan de dijk zet.

Je standpunten bepalen aan de hand van opiniepeilinkjes van Maurice de Hond levert je incidenteel wel stemmen op, maar geen basis waarmee je een wereldbeeld kunt toetsen aan de werkelijkheid.

Het socialisme van Wouter Bos is André Hazes-socialisme, niet meer.