Eens gegeven blijft gegeven

Bij NOVA lieten ze gisteren in een reportage over Boris Dittrich heel pesterig een lang fragment zien waarin Dittrich in het VARA-programma Het Lagerhuis tot drie keer toe verzekerde dat D66 het CDA en de VVD niet aan een meerderheid zou gaan helpen. De verkiezingsuitslag was PvdA-CDA, en anders moesten ze maar met de LPF in zee. En als dat mislukte? Nee, ook dan niet.

Het verhaal is bekend, D66 ging alsnog om en mocht doen alsof de bestuurlijke vernieuwing en onderwijs zo belangrijk waren. De minister Van Onderwijs die ze graag wilden kregen ze niet en de bestuurlijke vernieuwing werd om zeep geholpen in de Eerste Kamer en in de achterkamertjes.

Jammer genoeg voor Boris Dittrich wilde hij zo graag het plaatsje van Thom de Graaf overnemen dat hij zich zwaar vergalloppeerde. Allereerst onthield hij Thom de Graaf zijn steun in diens eis om duidelijke toezeggingen over bestuurlijke vernieuwingen en vervolgens had hij zo'n haast om het pluche te beklimmen dat hij bestuurlijke vernieuwing prompt als speerpunt liet vallen.

Vervolgens werd hij teruggefloten door zijn partijgenoten, maar dat was te laat. CDA en VVD hadden begrepen dat bestuurlijke vernieuwing voor Dittrich niet essentieel meer was en dat zouden ze hem ook zeker niet meer kado doen. Vandaar dat Dittrich gisteren blij mocht gaan staan doen met een onderzoek naar bestuurlijke vernieuwing. Zelfs al mocht dat onderzoek al binnen de resterende twee jaar van dit kabinet afgerond zijn, tijd om vernieuwingen in wetsvoorstellen te gieten en door Tweede en Eerste Kamer te krijgen is er niet meer. Met andere woorden: de effectieve verwezenlijking van bestuurlijke vernieuwing is nu volstrekt uit het regeerakkoord verdwenen.

Een flink bedrag voor Onderwijs is leuk, maar wie gaan dat geld uitgeven? Precies, CDA-minister Van der Hoeven en VVD-staatssecretaris Rutte. Die gaan D66 straks echt niet de credits gunnen voor wat er nog aan verbeteringen in het Onderwijs komt. Sterker nog: Onderwijs is van oudsher een belangrijk departement voor het CDA, dus wat D66 daar wil gebeurt alleen als het CDA dat óók wil...

En dan dat laatste stukje, mediabeleid? Ach, Medy van der Laan mag daar wat voorstellen voor doen en mag vervolgens, net als alle staatsecretarissen vóór haar, haar tanden stukbijten op de stroperige bureaucratie in Hilversum. Niet een staatsecretaris is er in geslaagd daar grote veranderingen te bewerkstelligen in een kabinetsperiode, laat staan dat dat Van der Laan gaat lukken in twee jaar.

D66, dat afgelopen week nog zo hard probeerde de PvdA als regentenpartij neer te zetten, wilde zo graag mee blijven doen, met poedeltje Boris voorop, dat de basis van de partij - bestuurlijke vernieuwing - er volkomen voor is ingeleverd.

Alleen het D66-congres kan nu nog roet in het eten gooien, als het verdere deelname aan dit kabinet afwijst. Dittrich heeft echter al laten weten af te treden als dat gebeurt, en wat heeft D66 dan nog? Thom de Graaf weg, Dittrich weg, Brinkhorst is feitelijk een VVD-minister en de rest is domweg te onbekend om verkiezingen mee in te gaan. Bovendien heeft een groot deel van de progressieve D66'ers de partij al verlaten toen deelname aan dit kabinet een feit werd.

Het lastige punt voor D66 wordt nu om het bestaanrecht te verantwoorden. Veertig jaar lang heeft D66 zich geprofileerd als de progressieve partij van de bestuurlijke vernieuwing. Door die bestuurlijke vernieuwing nu weg te geven heeft D66 zijn eigen bestaansgrond niet essentieel verklaard. Bovendien worden met de hernieuwde verklaring van loyaliteit aan deze coalitie de bordjes verhangen van "progressief" naar "conservatief". D66 is nu definitief het kleine broertje van de VVD geworden. Dat was toch zeker niet wat de oprichters in 1966 voor ogen hadden.

De enige reden voor D66 om zich nu niet op te heffen is de gehechtheid aan het pluche. Een regentenpartij noem je dat geloof ik....