Te langen leste...de Europese Grondwet (4)

Europa moet één blok vormen tegenover de VS en de toekomstige grootmachten China en India, aldus voorstanders van de Europese Grondwet. Dat komt het meest prominent tot uitdrukking in de vorm van de Europese "president" en de Europese Minister van Buitenlandse Zaken.

In mijn visie is dit een merkwaardige top-down benadering van de Europese eenheid. De Europese volkeren denken heel verschillend over belangrijke zaken in de wereld, zelfs regeringsleiders zijn het zelden met elkaar eens, maar het komt vanzelf goed als we er één persoon boven zetten.

De voorzitter van de Europese Raad wordt steeds voor 2,5 jaar gekozen, waar er nu steeds een half jaar lang een regeringsleider voorzitter is. Dat lijkt me op zich een prima zaak. Een voorzitter die ingewerkt is in plaats van alwéér een andere half-ingewerkte voorzitter, daar kan niemand bezwaar tegen hebben. Maar waarom moet die weer benoemd worden door de Raad van Ministers, net zoals de voorzitter van de Europese Commissie? De VVD wil heel graag de burgemeester en de kabinetsformateur gekozen hebben, maar in Europa is dat blijkbaar niet zo nodig. Dat deze voorzitter wordt genoemd als een democratische vooruitgang is eigenlijk te gek voor woorden.

Een grotere fout is volgens mij een Minister van Buitenlandse Zaken voor de EU. Op dit moment is Javier Solana gezant voor de Europese Unie. De buitenlandse ministers van de EU kunnen hem afvaardigen om te gaan praten met bijvoorbeeld de VS. Dat is echter nogal wat anders dan een minister die zelfstandig besluit hoe hij gaat reageren én vervolgens de ministers van lidstaten voorschrijft wat ze gaan zeggen.

Kijk eens hoe het ging bij de oorlog in Irak. Of je voor of tegen was, niemand heeft een Europese overeenstemming kunnen vinden. Frankrijk en Duitsland waren falikant tegen, Groot-Brittannië kon niet wachten om mee te gaan doen en in Nederland deed de regering zijn best om een wit voetje te halen terwijl een heel groot deel van de bevolking dat helemaal niet wilde. En dan moet er één minister van Buitenlandse Zaken komen die eenheid gaat uitstralen? Die wordt hard weggelachen in Washington. Dan kan Van Aartsen vanavond bij Barend & van Dorp via een omweg weer de oorlogsdreiging erbij halen ("Een gezamenlijke minister van Buitenlandse Zaken had een oorlog in Macedonië kunnen voorkomen"). Ook deze minister wordt trouwens weer via een omweg gekozen.

De Grondwet gaat ook hier weer uit van een eenheid die er niet is. Die eenheid is niet van bovenaf op te leggen, zeker niet als de verschillen in opvatting og zó groot zijn. De Europese Minister van Buitenlandse Zaken is wishful thinking, een intellectueel speeltje van heren die meer macht willen hebben, maar tegelijk een reus op lemen voeten.

In deel 4 eindigt met het vierde streepje tegen. Morgen het laatste deel van deze serie. Wat mijn stem gaat worden is inmiddels wel duidelijk, maar ik heb nog wat afsluitende opmerkingen.