26 maart 2004

Consequent zijn is moejjulluk

Nog even over die Paul Cliteur. Voor degenen die het niet zo gevolgd hebben: Paul Cliteur is hoogleraar Rechtsfilosofie, maar vooral bekend als columnist bij Het Buitenhof, het politieke programma van Nederland 3.

Cliteur heeft met veel ophef aangekondigd heikele onderwerpen als integratie en islam voortaan te mijden in zijn columns, omdat hij meent daarover niet in vrijheid te kunnen spreken. Sterker: meneer Cliteur voelt zich bedreigd. Daarbij is hij niet te beroerd te wijzen op de moord op Fortuyn. Even afgezien van het feit dat vrijwel niemand hem op straat zal herkennen, is hij beduidend minder omstreden dan Fortuyn, dus ook in dat opzicht heeft hij weinig argumenten voor die boude vergelijking. Niettemin is Cliteur van mening dat er geen vrijheid van meningsuiting is voor rechtse columnisten, waar die er voor linkse columnisten wel zou zijn.

In een interview met De Volkskrant wijst Cliteur als argumenten op drie zaken: een AIVD-rapport, een uitspraak van Thijs Wöltgens en een column van Piet Grijs. In alledrie de gevallen zou hij onheus, onzorgvuldig en malicieus behandeld zijn. Toe maar zeg! Gelukkig heeft meneer Cliteur zelf de gave om genuanceerd te spreken over een "linkse fatwa" van de "linkse kerk", om vervolgens te komen tot de genuanceerde conclusie "links is één lange revolte tegen de Vrije Gedachte". Tot zover de nuance van meneer Cliteur zelf.

Zou er dan toch iets anders aan de hand zijn? Nog niet zo lang geleden werd in B&W behoorlijk grondig de vloer aangeveegd met meneer Cliteur door Job Cohen. Cliteur had eerder in een column Cohen - wederom zeer genuanceerd - verblijd met kwalificaties als 'ondemocratische denktrant', 'neerbuigende arrogantie' en 'flutintegratiebeleid'. Toen Cohen om argumenten vroeg bleven die pijnlijk achterwege, zodat Cliteur's column als een leeglopende ballon in het zwerk verdween.

Wellicht zocht meneer Cliteur naar een uitweg om zijn column wat milder te kunnen maken zonder aan zelfonderzoek te doen? Per slot van rekening is hij columnist. Steeds vaker zijn columnisten - vooral tv-columnisten - mensen die menen de wijsheid in pacht te hebben en overal superieure gedachten over op na te houden, alleen maar omdat ze met hun mombakkes op televisie komen. Zelfs soapies en voetbalvrouwen worden tegenwoordig geacht verblindende visies op mensheid en maatschappij te hebben, dus zeker als professor ben je vast veel beter op de hoogte dan wie dan ook.

Nog even terug naar die argumenten van Cliteur. Het eerste betrof het AIVD-rapport waarin werd geconcludeerd dat de opinieleiders de genuanceerde discussie over integratie onmogelijk maakten. Nu kan ik niet in uw hoofd kijken, maar ik ben er van overtuigd dat u bij de term "opinieleiders" niet meteen aan Paul Cliteur dacht. Tenzij u Paul Cliteur zelf bent, natuurlijk, maar dat spreekt voor zich. Afgezien daarvan kwam Cliteur mij nooit zo ongenuanceerd voor als hij plots blijkt te zijn. Rechts, ja, en - erg verrassend - ik was het niet vaak met hem eens, maar anderen zijn en waren in hun uitspraken veel ongenuanceerder en gevaarlijker voor de échte discussie dan Cliteur tot nu toe. Van Aartsen, Verdonk, Hirsi Ali, Zalm - stuk voor stuk opinieleiders (ja, zij wel) die een normale discussie over integratie steeds weer onmogelijk maken met clichébeelden en angstvisioenen.

Maar nee, Cliteur brengt het rapport in verband met zijn reputatie als wetenschapper. Aha! Zou dat het zijn? Misschien wordt hij als wetenschapper minder serieus genomen, wellicht door zijn te makkelijke redeneringen over Cohen, wellicht ook door iets banaals als afgunst van collega-wetenschappers?

Dat beeld lijkt wel te kloppen, want ook de uitspraken van Thijs Wöltgens moeten volgens Cliteur in dat licht worden gezien: "Je kunt Piet Grijs als idioot parkeren, maar deze man, Wöltgens, is voorzitter van de Open Universiteit." Dat geldt alleen in het wetenschappelijke wereldje als iets van belang voor de heersende opvattingen, dus blijkbaar is Cliteur op de wetenschappelijke teentjes getrapt.

En Piet Grijs dan? Die schreef over Cliteur "Laat hem maar onder een tram komen." Bot, zoals bij Piet Grijs gebruikelijk, bijzonder smakeloos ook, maar hoewel Grijs volgens Cliteur "als idioot te parkeren is", vindt Cliteur zijn eigen conclusie naar aanleiding hiervan blijkbaar niet smakeloos:"Stel je voor dat iemand dat serieus gaat nemen. Dat is na Volkert van der G. niet ondenkbeeldig meer."

Hee, dat is een merkwaardige draai! Cliteur vindt dat er meer vrijheid van meningsuiting moet komen voor rechtse columnisten, maar vindt blijkbaar dat die van linkse columnisten ingeperkt zou moeten worden. Dat lijkt me wetenschappelijk zeer onverantwoord - net als de etiketten "linkse" en "rechtse" columnisten trouwens, maar dat terzijde. Het lijkt toch verdacht veel op het jongetje dat loopt te schelden en bij een vervelende opmerking terug meteen naar de meester holt om te klagen dat ze gemeen tegen hem doen.

Laat ik Paul Cliteur maar geruststellen: ik zie Piet Grijs hetzelfde als Cliteur zelf - gewoon als slechte columnist, met meer ego dan nuance en zelfrelativering.

Ach, misschien moeten we Cliteur maar eens wat minder serieus gaan nemen. Per slot van rekening schijnt de LPF het nu voor hem op te willen nemen. Alsof dát niet schadelijk zou zijn voor je wetenschappelijke carrière. Misschien moet Cliteur maar eens iets in het vastgoed gaan doen...

Gepost door Eric om 06:14 pm | Link | Reakties (5) | TB (1)
Reakties

Hm, interessant betoog. Niettemin denk ik dat Cliteur wel degelijk een zekere invloed heeft – opinieleider is misschien wat sterk, maar het gaat wel die kant op. Hij brengt zijn meningen niet alleen in Buitenhof naar buiten, hij schrijft ook vaker opiniestukken in kranten, en soms zijn die verrassend interessant. Ik ben het niet altijd met hem eens, maar ik vind het goed dat er iemand is die de Verlichtingsidealen oprecht te vuur en te zwaard verdedigt, en niet puur omdat-ie daarmee aan het onderbuikgevoel van kiezers hoopt de appeleren, zoals zoveel anderen. Je ziet Joost Eerdmans ook wel eens vergelijkbare verhalen houden, meestal veel radicaler, en volkomen zonder onderbouwing.
Je hoeft het niet altijd met hem eens te zijn, maar Cliteur is niet dom. Zijn laatste zet begrijp ik overigens niet helemaal.

Geplaatst door: Beernd op 27 maart 2004 10:52

Zoals ik al zei: tot nu toe kwam hij me niet zo ongenuanceerd voor. Hiermee zet hij zichzelf ineens volkomen buitenspel en dat verbaast me. Vooral het zelfbeklag dat hier ineens tevoorschijn komt is volkomen in tegenspraak met zijn opstelling tot voor kort.

Geplaatst door: Eric op 27 maart 2004 11:57

Zei hij nu werkelijk: "niet ondenkbeeldig"?

Geplaatst door: Verbal Jam op 28 maart 2004 00:49

Verdomd, VJ, je hebt gelijk! Volgens de Volkskrant wel, in elk geval. Maar zo goed kennen ze hun eigen stijlboek daar niet...

Geplaatst door: Eric op 28 maart 2004 01:10

Redelijk stuk over Cliteur. Mijn mening over Cliteur is dat het een slimme man is, die soms expres iets te niet-wetenschappelijk of ongenuanceerd (de man acht andere culturen minderwaardig dan de onze/zijn stuk over Cohen) praat. Deze mediageile professor wil wat mij betreft net iets te graag z'n mening geven, het liefst met een beetje extra 'pit' erin.

Zal dit gewoonte worden bij (inde bewoordingen van Cliteur) 'rechts', zoals Pim Fortuyn ook al deed, iedereen de grond inboren, maar als jezelf wordt geraakt, dan boos worden en spreken van demonisering?! Ik vind het allemaal zo krom.

Ik denk eigenlijk dat hij er ook om andere redenen mee stopt. De meeste van zijn collega's in Leiden zijn er absoluut niet over te spreken dat Cliteur te pas en te onpas met zijn taliban-baard op televisie verschijnt, misschien ziet Cliteur dat als een extra steuntje om genuanceerder te zijn.

Op het eind van je stuk schrijf je dat Cliteur beter niet met LPF geassocieerd kan worden. Cliteur is een ras conservatief (Edmund Burke Stichting), zijn ideologie komt bijna volledig overeen met die van de VVD (waarop hij al jaren stemt)en hij heeft te kennen gegeven sterk getwijfeld te hebben om LPF te stemmen (CLiteur deed dat uiteindelijk toch maar niet vanwege zijn nauwe ideologische verwantschap met de VVD).

Nu weet ik ook dat Cliteur er heel erg op tegen is dat ambtenaren hun mening e.d. kenbaar maken, maar is hijzelf niet ook ambtenaar?

Geplaatst door: Ralph op 28 maart 2004 11:51
Reageer!