Nieuw licht, maar niet onverwacht

15 november 2006

Vanavond stond er in NRC Handelsblad een bericht dat nieuw licht werpt op de intenties waarmee Nederland in Afghanistan deelneemt aan de opbouwmissie ISAF.

Het ging over de documentaire "09.11 Zulu, onze commando's aan het werk in Uruzgan" die maandag uitgezonden zal worden door de NCRV. Daarin blijkt dat de Nederlandse regering in zijn weergave van de feiten over de missie op zijn zachtst gezegd economisch omgaat met de waarheid.

Minister van Defensie Henk Kamp laat bij tv-optredens niet na te melden dat Nederlandse militairen slechts schieten als ze zelf beschoten worden. De praktijk blijkt zo te zijn dat voertuigen zodanig worden gepositioneerd dat Taliban worden uitgelokt op die voertuigen te schieten, waarna de Nederlandse militairen een excuus hebben om het vuur te openen. Dat is bepaald niet het beeld van terughoudend zijn en alleen schieten als het niet anders kan dat door Kamp wordt opgehangen.

Maar goed, de Taliban zijn geen lekkere jongens, dus misschien zou dat nog enigszins te rechtvaardigen zijn. Niettemin is het dan wel de plicht van Kamp ons daarover juist te informeren.

Het volgende punt is ernstiger: de Nederlandse commando's blijken steevast vergezeld te gaan van een Amerikaanse officier, die de verhoren van Afghanen voior zijn rekening neemt. Afgezien van het feit dat de Amerikaanse verhoortechnieken aanzienlijk verder gaan dan wat voor het Verklaring voor de Rechten van de Mens zou mogen, verklaart het ook een opmerkelijk feit in de berichten over vuurgevechten met de Taliban.

De laatste weken kwamen er steevast berichten over gedode Talibanstrijders. En niet een of twee, maar iedere keer enkele tientallen. Er was echter nooit sprake van gewonden, wat bij hevige vuurgevechten toch op zijn minst opmerkelijk is. De aanwezigheid van een Amerikaanse officier voor verhoren lost echter twee problemen in een keer op.

Ten eerste neemt Nederland geen Afghanen gevangen, domweg omdat de Amerikaanse officier de verhoren en vermoedelijk ook de arrestaties doet. Nederland vervoert dus alleen gevangenen voor de Amerikanen en kan glashard blijven beweren dat ze geen krijgsgevangenen aan de Verenigde Staten overdragen.

Daarmee is het tweede probleem ook opgelost: er zullen nooit door Nederland aan de Amerikanen overgedragen gevangenen in Guantanamo Bay terecht koimen. Niet omdat Nederland garanties heeft geëist en die gevangenen volgt als ze in Amerikaanse handen zijn, maar domweg omdat Nederland hard kan roepen nooit gevangenen te hebben overgedragen. Kortom: je werkt mee aan gevangenneming, maar door een semantisch spelletje doe je alsof je je beloften aan de Kamer nakomt. Daarmee laat Nederland echter willens en wetens toe dat gevangenen naar Guantanamo Bay of vergelijkbare plaatsen worden overgebracht en worden onderworpen aan foltering.

Als mijn inschatting juist is, maakt het Nederlandse kabinet zich daarmee willens en wetens medeschuldiig aan foltering en gevangenzetting zonder vorm van proces. "Guilty by association", zo noemen Engelsen dat. Nu Rumsfeld wordt aangeklaagd in Duitsland, wordt het misschien tijd om eens na te denken over een aanklacht tegen Kamp en Bot. Het Strafhof zit in Den Haag, dus de reis moet te doen zijn...