De eerste sprekers was internetadvocaat Christiaan Alberdingk Thijm, die zijn visie gaf op e-books en in hoeverre die last zouden krijgen van onbetaalde downloads.

De pret kwam van spreker Hajo Doorn, van het collectief Worm. Dat is een clubje semi-anarchistsiche internetkunstenaars, dat onlangs in het nieuws kwam door de Web 2.0 Suicide Machine.  Daarmee konden internetgebruikers hun account onbruikbaar laten maken en tegelijkertijd volledig ontvrienden op netwerksites als LinkedIn, Twitter en Facebook.

Die laatste club pikte dat trouwens niet en nam juridische stappen. Worm kreeg een brief dat Facebookgebruikers hun gegeven niet mochten doorgeven. Worm antwoordde daarop dat dat misschien zo was, maar dat ze dan naar die gebruikers zouden moeten stappen. Facebook bleek nog een stapje slimmer en concludeerde dat Worm zelf ooit een account had geopend om te testen en in die hoedanigheid zelf ook de gebruiksvoorwaarden schond. Exit Web 2.0 Suicide Machine. Voorlopig tenminste, want de volgende stap is een live-cd met de Web 2.0 Suicide Machine, d.w.z. een cd-rom die je in je pc stopt en je door de stappen leidt, zonder dat Worm daar nog enige bemoeienis mee heeft.

In een zaal vol webredacteuren liet Doorn nog een aantal andere voorbeelden zien die van Moddr - een van de activiteiten in/onder Worm - afkomstig waren, waaronder een soort content management systeem. Huidige content management systemen schrijven helemaal voor wat waar komt te staan en zijn daarmee de dood in de pot voor de creativiteit. Die stelling is natuurlijk deels waar, maar de voorpagina van Worm laat goed zien waarom onbeperkte vrijheid niet voor elke orgnaisatie geschikt is. Niettemin is daaruit Hotglue ontstaan, een content manipulation system waarin je als gebruiker bijna onbeperkte vrijheid hebt.

Romae´ers, vast of freelance, zijn doorgaans voorzien van een gezond humorniveau. Eén dame in de zaal had daar minder last van, want ze wilde bij de Web 2.0 Suicide Machine weten of het een campagne was om mensen bewuster naar netwerksites te laten kijken, terwijl ze bij Hotglue wilde weten of het wel geschikt was voor blinden en slechtzienden. Sommige mensen nemen ook  álles bloedserieus…

Volgens de advocaat-generaal is niet vast te stellen hoeveel patiënten zijn overleden en al helemaal niet of hun overlijden het gevolg was van menselijk handelen.

Hmm, er is niet vast te stellen of patiënten zijn overleden? Dus de betreffende ziekenhuizen raken ook nog wel eens patiënten gewoon kwijt?

Iets zegt mij dat de advocaat-generaal dat niet heeft gezegd. En inderdaad: volgens de advocaat-generaal “is niet vast te stellen hoe de betrokken patiënten zijn overleden”. Of en hoe, kleine woordjes, maar een wereld van verschil…

Zeg nou zelf, zou de PVV zelf in een coalitie met de PvdA willen? Natuurlijk niet, en toch doet Sietse Fritsma of dat een optie zou zijn voor zijn partij. Terecht zegt Jeltje van Nieuwenhoven dat de PVV zaken als breekpunt heeft opgevoerd die programmatisch niet verenigbaar zijn met de PvdA en juridisch niet met de Grondwet. Kortom: besprekingen zijn volstrekt zinloos.

Ja, maar de PVV is een democratische partij, die mag je toch niet uitsluiten? Nou, ten eerste is de PVV geen democratische partij. Wilders heeft de lijst vastgesteld en personen op die lijst zijn democratisch gekozen. Da’s iets heel anders. Bovendien: als het een signaal van de kiezer is dat de PVV zo groot werd, is het dan geen signaal van de kiezer dat de PvdA groter werd? Er zullen maar weinig kiezers geweest zijn die op een van die partijen hebben gestemd om een coalitie PvdA-PVV mogelijk te maken. “De wil van de kiezer” was vast een andere.

Van Nieuwenhoven kan nu een meesterzet plaatsen door Fritsma alsnog uit te nodigen. Je biedt hem een kopje koffie aan, koekje d’rbij en je vertelt hem dat je best wilt praten, maar dat juridisch onhaalbare zaken als hoofddoekjesverbod of intrekking van subsidies van instellingen die zo’n verbod niet willen handhaven onbespreekbaar is. Dan rest Fritsma weinig anders dan zijn biezen te pakken en af te taaien.

En dan vrolijk een persbericht uitbrengen dat “de heer Fritsma heeft laten weten geen heil te zien in voortzetting van de gesprekken”. Exit PVV.

Het merkwaardige is dat partijen die nu absoluut niet met elkaar door een deur kunnen, straks wel degelijk zullen moeten samenwerken om te regeren. Zoals de zaken er nu voorstaan, vraagt dat bijna om een wisseling van de wacht aan de top van allerlei partijen.

De PVV kunnen we meteen afschrijven als regeringspartner, om het simpele feit dat Wilders helemaal niet wil regeren. Niet voor niets heeft hij landelijk (WAO) en plaatselijk (hoofddoekjesverbod en stadscommando’s) thema’s als ononderhandelbaar aangemerkt waarmee hij geen enkele kans maakt op deelname aan een coalitie. Logisch, want ten eerste heeft Wilders dan geen controle meer over PVV-bestuurders, ten tweede zal dan alras blijken dat de zogenaamde oplossingen van Wilders volstrekt onhaalbaar zijn, alleen al door grondwettelijke en juridische bezwaren.

Hij zal vast nog wel hopen op gedoogsteun, omdat hij daarmee een minderheidskabinet als het ware in gijzeling kan houden terwijl hij tegelijkertijd zijn tirades tegen alles en iedereen kan volhouden. Maar behalve dat CDA en VVD dat gevaar ook best zien en alleen daarom al niet zullen willen regeren met Wilders, ook getalsmatig is dat geen optie. Want CDA, VVD en Wilders zouden volgens de peiling van afgelopen woensdag in de Tweede Kamer geen meerderheid hebben en daar nog een derde partner nodig hebben in een minderheidskabinet. En dan nog: ook in de Eerste Kamer is een meerderheid nodig. De enige partij waarmee een CDA/VVD-kabinet met gedoogsteun van Wilders nog opties heeft is de ChristenUnie.

Hoewel de ChristenUnie zich in het gevallen kabinet steeds conservatiever toonde, lijkt dat geen optie. Ten eerste zal een deel van de aanhang afhaken als de ChristenUnie zich inlaat met Wilders, daarnaast zal de combinatie VVD/CU lastig zijn. Met Bos lukte het nog, omdat Bos, Rouvoet en Balkenende een VU-verleden hebben, maar juist op ethische thema’s zal de VVD-aanhang heel wat meer moeite hebben met de CU.

De combinatie CDA/VVD/D66 zal ook nog gedoogsteun nodig hebben van zowel ChristenUnie als Wilders voor de Tweede Kamer en steun van de ChristenUnie voor de Eerste Kamer. Na Pechtolds scherpe debatten met Wilders lijkt gedoogsteun van Wilders geen optie. De aanhang die hij daarmee verwierf zal prompt afscheid nemen om nooit meer terug te keren.

Een links kabinet is volstrekt onmogelijk, ook al wordt daar zo nu en dan hoopvol over gesproken. Het is maar de vraag of dat mogelijk zal zijn met de zetels in de Tweede Kamer, in de Eerste Kamer is er simpelweg geen meerderheid.

PvdA/VVD/D66/GroenLinks dan? Ook dat is een getalsmatige onmogelijkheid. Daarnaast heeft de VVD in economisch opzicht niet zoveel te winnen in zo’n kabinet. De VVD is immers haar linksliberale aanhang kwijtgeraakt aan D66 en is inmiddels in de meeste opzichten een puur conservatieve law-and-orderpartij. De VVD heeft gekozen voor de kiezers ter rechterzijde en kan zich in een coalitie met door de overgebleven aanhang uitsluitend als links beoordeelde partijen niet profileren bij de rechtse kiezer.

Maar wat blijft er over met zo’n versplinterd landschap? CDA/VVD/PvdA/D66 lijkt de enig haalbare optie. Getalsmatig althans. Want met name in het CDA zit de weerzin tegen de PvdA diep bij de huidige leiding. Al bij de vorige kabinetten was de overheersende ideologie ferm rechts. Verhagen speelt daar een heel belangrijke rol in, maar ook Balkenende en zijn ideologische mannetjesmakers Klink, Donner en De Vries zijn bepaald geen linksige types.

Daarnaast heeft Balkenende de afgelopen jaren niet uitgeblonken in begrip voor andere standpunten. Op de een of andere manier lijkt hij niet te kunnen begrijpen dat anderen op basis van dezelfde argumenten tot een valide ander standpunt kunnen komen. Dat andere standpunt is vooral het gevolg van een gebrekkig denkvermogen bij de ander. Dat is ook te zien bij Kamerdebatten, waar eenmaal bedachte formuleringen als bezweringen worden aangehouden en verder geweigerd wordt antwoord te geven op heldere vragen die tot een echte keuze dwingen.

Wat misschien nog erger is: Balkenende en het CDA zien achter elke afwijkende mening een achterbaks opzetje waar vergelding voor moet volgen. De laatste twee crises van het kabinet waren daar schoolvoorbeelden van. Bij het rapport van de commissie-Davids haalde Balkenende de conclusies volkomen onderuit, nog voor er overleg was geweest. Toen vervolgens de PvdA een andere toon eiste, werd in CDA-kringen direct gesproken over een knieval van Balkenende waarvoor de PvdA een prijs zou moeten betalen.

Dat Balkenende zich gruwelijk vergaloppeerde en dat de PvdA met de verklaring die later namens het kabinet werd gegeven Balkenende veel meer ruimte gaf dan eigenlijk staatsrechtelijk gezond was, is bij de CDA-top niet opgekomen. Balkenende mocht wegkomen met een frase dat ministers een andere persoonlijke beleving gehad konden hebben. In het kabinet met de LPF probeerde Hilbrand Nawijn dat ooit met het verschil van de minister die tegen de doodstraf was en de mens en lijsttrekker die voor was. Balkenende was toen keihard en oordeelde dat dat niet mogelijk was. Een paar kabinetten laat een coalitiegenoot hem wegkomen met dezelfde krankzinnige redenering en is Balkenende toch nog zwaar beledigd. In het Kamerdebat zei Balkenende zelfs dat hij het al heel wat vond dat hij aangaf dat er zaken beter zouden kunnen in de toekomst. Fouten toegeven is er gewoon niet bij voor Balkenende, of nog een graadje sterker: Balkenende kan zich niet voorstellen dat hij ongelijk heeft. Daarmee was de commissie-Davids - destijds al tegen heug en meug door hem ingesteld, toen hij er niet meer onderuit kwam - niets anders dan een valse voorstelling van zaken en Balkenende handelde overeenkomstig die visie.

Toen vervolgens Verhagen - die een tijdje geleden de eenheid van kabinetsbeleid doorbrak toen hij bij de VN pleitte voor verlenging van de missie in Uruzgan - via een opzetje probeerde de PvdA tot een verlenging in Uruzgan probeerde te dwingen was Balkenende niet in staat om een oplossing te bedenken. Al was het maar omdat hij het schaatsen in Vancouver belangrijker vond dan een uitslaande brand in zijn kabinet. Was bij de commissie-Davids de PvdA nog bereid mee te gaan in de akelig glibberige tekst van de verklaring, toen Balkenende in het Uruzgan-debat een weergave van de feiten gaf die op zijn zachtst gezegd gebrekkig was - pas na een interruptie van PvdA-fractievoorzitter Hamer kwam een zinnetje boven tafel dat de PvdA-ministers zich nadrukkelijk niet gecommiteerd hadden aan een van de opties - was het de PvdA zelf die voor leugenaar werd uitgemaakt, niet een commissie. De verwijten aan de PvdA kwamen daarmee als een boemerang terug. Bos was in de voorgaande verkiezingscampagne als draaikont neergezet, in de kabinetsformatie had Balkenende powerplay gespeeld met het blokkeren van diverse thema’s waaronder een Irak-onderzoek en nu werd via een omweg geprobeerd de PvdA weer een oor aan te naaien. De verontwaardiging bij het CDA dat de PvdA het uiteindelijk hard speelde was daarmee meer te wijten aan een gebrek aan inzicht in het eigen handelen dan aan een plostelinge wijziging in de opstelling van de PvdA.

Gaat dat een kabinet CDA/PvdA/VVD/D66 nog mogelijk maken? Mij lijkt het onwaarschijnlijk. En àls het zou lukken, dan is het voor korte tijd. De polarisatie is zover doorgeslagen dat er een nieuwe generatie politieke leiders nodig is om alle persoonlijke en partij-animositeit uit de weg te ruimen. Met name in het CDA zal er een nieuwe generatie moeten komen. Balkenende en zijn kliek, maar ook zijn adjudant Verhagen, zullen plaats moeten maken voor leiders die met kritiek om kunnen gaan.

Maar zowel CDA als VVD hebben daar nog een tweede probleem: ze zijn allebei hun linkervleugel grotendeels kwijtgeraakt in de afgelopen jaren. Binnen het CDA was er altijd de ARP-bloedgroep, maar die is de afgelopen jaren grotendeels uit beeld verdwenen. Hetzelfde geldt voor de links-liberale vleugel van de VVD. Dijkstal was al een tijdje weg bij de VVD en onlangs bleek ook Joris Voorhoeve zich bij D66 aangemeld te hebben.

Na jaren van plat populisme is er geen sprake meer van respect voor elkaars opvattingen, het wordt al snel persoonlijk gemaakt. Niet alleen door Wilders, ook figuren als VVD’er Fred Teeven en CDA’er Sybrand van Haersma Buma (nota bene beide justitiewoordvoerders) hebben makkelijke oneliners over softe dan wel linkse rechters voor in de mond liggen. En wie het met ons oneens is, is verderfelijk. Het zijn zulke opvattingen die leiden tot de taferelen die we de afgelopen jaren hebben gezien. Behalve de CDA-top zie ik de huidige politieke leiders wel in staat zich daar overheen te zetten. In het geval van Rutte is het echter de vraag of hij de kans krijgt van zijn achterban. Die bestaat nu immers alleen nog uit rasconservatieven.

Ik vrees daarom  dat we de komende jaren Italiaanse toestanden krijgen: kabinetten die bij het eerste zuchtje tegenwind omvallen, en elke twee jaar verkiezingen. Een zakelijker benadering zou in deze tijd nodig zijn, maar in het huidige politieke landschap, waarin machtsspelletjes en oneliners belangrijker zijn dan volwassen argumentatie en discussie, hebben we simpelweg niet de politici, de media en de achterban die dat aankunnen. Met het omarmen van het populisme hebben we een generatie politici gekregen die er slechts in slaagt het negatieve beeld te bevestigen. Het kan twee kanten op: of we krijgen een nieuwe generatie die volwassen met elkaar en met de democratie kan omgaan, of we zakken weg in een soort tweepartijenstelsel waar de stemmer alleen nog voor een links of een rechts kabinet kan kiezen.

Ook zo gek, het is voor mannen niet bezwaarlijk het vlees van Jezus te eten, maar wel om het vlees van elkaar in de mond nemen.

Uiteraard een rake reactie op deze flauwekul.